
W skrócie
- 36,2% badanych gospodarstw nie stosuje żadnych technologii precyzyjnych; bariery to koszty i trudność z interpretacją danych.
- Średnie gospodarstwo w Polsce ma 11,97 ha (ARiMR, 2026) – jedna platforma „dla rolnictwa” nie pasuje do wszystkich.
- Wyniki badań gleby z różnych laboratoriów mogą się różnić: metoda, jednostki, przygotowanie i pobranie próbki.
- E-ewidencja zabiegów ś.o.r. ma być obowiązkowa od 1 stycznia 2027 r. – dane i tak będą musiały być cyfrowe.
- Złoty środek to edukacja i wsparcie on demand, a nie licencja sprzedana i zostawiona.
Spis treści
Dane w rolnictwie to dziś największe wąskie gardło cyfryzacji gospodarstw – większe niż sama technologia. Firmy sprzedają rolnikom analitykę, doradztwo i platformy AI, które mają „wszystko policzyć”, ale w wielu gospodarstwach nie ma czego liczyć: danych brakuje, są rozrzucone po zeszytach, Excelach i aplikacjach, a nawet wyniki badań gleby potrafią się różnić między laboratoriami. Moim zdaniem rozwiązaniem nie jest kolejny software, tylko edukacja i stałe wsparcie, które pomaga dane uporządkować i na bieżąco uzupełniać.
Ostatni miesiąc to był dla mnie czas spotkań, rozmów i analiz rynku rolniczego i software'owego. Ten wniosek wracał jak bumerang, więc zebrałem go w jednym miejscu – razem z tym, co możesz zrobić w swoim gospodarstwie albo firmie, która sprzedaje rolnikom technologie.
Jak wygląda wykorzystanie danych w polskich gospodarstwach?
Kilka liczb, które dobrze pokazują skalę:
- Średnie gospodarstwo w Polsce ma 11,97 ha – tak wynika z wniosków o płatności bezpośrednie za 2026 r. (dane ARiMR). Wnioski złożyło 1 158 191 rolników.
- Różnice regionalne są ogromne: od ok. 4,5 ha średnio w małopolskim do ok. 34,7 ha w zachodniopomorskim.
- 36,2% badanych gospodarstw deklaruje, że nie stosuje żadnych technologii rolnictwa precyzyjnego (badanie z jesieni 2025 r., opisywane przez farmer.pl i AgroNews). Jako główne bariery wskazywano koszty oraz trudności z obsługą i interpretacją danych.
Zwróć uwagę na ten drugi powód. Nie „nie lubimy nowości”, tylko „nie wiemy, co z tymi danymi zrobić”. To jest problem edukacji i wdrożenia, a nie braku kolejnej funkcji w aplikacji.
Dlaczego „magiczne AI” dla rolnika często nie działa?
Schemat sprzedaży wygląda często tak: platforma, dashboard, AI, prognozy. „No Panie, kupuj Pan, będzie super!” (i rzeczywiście, na prezentacji wszystko wygląda super). Problem zaczyna się po podpisaniu umowy.
Danych brakuje albo są rozrzucone
W wielu gospodarstwach historia pola to zeszyt, kilka plików Excel, aplikacja od dystrybutora nawozów, druga od producenta maszyn, wyniki badań gleby w PDF-ach w mailu i wiedza w głowie właściciela. Bez wspólnego schematu nawet najlepszy model AI dostaje szum, a nie dane.
Każde gospodarstwo jest inne
Jedni mają tylko uprawy, inni zwierzęta, jeszcze inni wszystko naraz – do tego sad, warzywa albo usługi dla sąsiadów. Jeden szablon „dla rolnictwa” po prostu nie istnieje. System, który świetnie działa w 500-hektarowym gospodarstwie zbożowym, w 12-hektarowym gospodarstwie mieszanym będzie głównie kosztem.
Nie ma kto tego zrobić
Nawet jeśli dane da się zebrać, ktoś musi je uporządkować, przepisać, połączyć i pilnować, żeby były aktualne. Rolnik w sezonie nie ma na to czasu, a firma, która sprzedała licencję, często już dawno jest przy następnym kliencie.
Badania gleby: dlaczego wyniki z różnych laboratoriów się różnią?
Tu mam własne, dość bolesne doświadczenie. Wyniki z tej samej próby gleby różniły się między okręgową stacją chemiczno-rolniczą a prywatnymi laboratoriami. I to mimo tej samej metody badania. MEGA zaskoczenie, bo badania gleby to przecież fundament, na którym potem stoi cała analityka, mapy i zalecenia.
Skąd mogą się brać takie różnice? Źródła branżowe i same stacje wskazują kilka powodów:
| Przyczyna | Co się dzieje | Jak to sprawdzić |
|---|---|---|
| Inna metoda ekstrakcji | Mehlich 3 i Egner-Riehm wyciągają z gleby różne ilości składników – liczb nie da się porównywać ani przykładać do tabel z innej metody | Zapytaj o metodę i tabele, do których odniesiono wynik |
| Inne jednostki | Wynik bywa podawany np. w mg/kg albo w mg/100 g gleby | Porównuj tylko te same jednostki |
| Przygotowanie próbki i aparatura | Suszenie, mielenie, przechowywanie i kalibracja aparatów wpływają na wynik | Sprawdź, czy laboratorium ma akredytację i jakie ma procedury |
| Pobranie próbki | Wynik opisuje próbkę, a nie całe pole – zmieszanie gleby z różnych części daje średnią, która nie pasuje do żadnej | Pobieraj według instrukcji, z jednorodnych części pola |
| Termin pobrania | Próbka pobrana zaraz po nawożeniu albo po dużych opadach może zafałszować obraz | Pobieraj w podobnym terminie co roku |
Ważny kontekst: metoda Mehlich 3 została wdrożona w okręgowych stacjach chemiczno-rolniczych w latach 2014–2015 (źródła IUNG-PIB podają oba lata), ale nie zastąpiła w pełni metody Egnera-Riehma. Część stacji prowadzi obie, a wybór zależy m.in. od rodzaju gleby. Dla rolnika to oznacza jedno: zanim porównasz wyniki z dwóch lat albo z dwóch laboratoriów, sprawdź, czy w ogóle porównujesz to samo.
Szerzej o tym, czym różni się badanie w laboratorium od pomiaru skanerem w polu, pisałem w tekście Badanie gleby skanerem czy w laboratorium?.
Jakie dane w gospodarstwie warto zbierać w jednym miejscu?
Nie trzeba od razu wielkiej platformy. Na start wystarczy jedno miejsce i stały schemat:
| Obszar | Jakie dane | Po co |
|---|---|---|
| Pola | numer działki, powierzchnia, klasa gleby, granice | baza do wszystkiego innego |
| Badania gleby | wynik + laboratorium, metoda, jednostki, data | nawożenie, wapnowanie, porównania rok do roku |
| Zabiegi | data, pole, środek, dawka, warunki | ewidencja, kontrola, analiza skuteczności |
| Nawożenie | nawóz, dawka, termin | koszty i plan nawożenia |
| Plony | plon z pola (choćby szacunkowy) | rentowność pola, mapy zmienności |
| Zwierzęta (jeśli są) | stan stada, żywienie, obornik/gnojowica | bilans nawozowy, koszty |
Checklista na początek:
- Wybierz jedno miejsce na dane (nawet arkusz – byle jedno i wspólne dla całego gospodarstwa).
- Ustal numerację pól i trzymaj się jej wszędzie (w zeszycie, aplikacji, u doradcy).
- Zbierz wszystkie wyniki badań gleby z ostatnich lat i dopisz do nich metodę i laboratorium.
- Zabiegi i nawożenie zapisuj na bieżąco, nie po sezonie.
- Raz w roku zrób przegląd: czego brakuje, co się nie zgadza.
Gdy dane są już w porządku, dopiero wtedy mają sens bardziej zaawansowane narzędzia – np. mapa zmienności pola z NDVI i nawożenie zmienne.
E-ewidencja zabiegów: dane i tak będą musiały być cyfrowe
Jest jeszcze jeden powód, żeby uporządkować dane teraz. Unijne rozporządzenie wykonawcze 2023/564 wprowadza obowiązek prowadzenia ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin wyłącznie w formie elektronicznej dla wszystkich profesjonalnych użytkowników, czyli także rolników. Pierwotnie miało to obowiązywać od 1 stycznia 2026 r., ale UE pozwoliła państwom przesunąć termin o rok, a polski rząd przyjął projekt przesuwający obowiązek na 1 stycznia 2027 r. W Sejmie pojawiały się też propozycje przesunięcia aż na 2028 r., więc aktualny termin warto sprawdzić przed sezonem.
Z perspektywy sprzedaży i wdrożeń to ciekawy moment: rolnik i tak będzie musiał prowadzić dane cyfrowo. Pytanie tylko, czy zrobi to w aplikacji, która jedynie „odhacza obowiązek”, czy w narzędziu, które przy okazji coś mu da.
Edukacja i wsparcie on demand – złoty środek
Moim zdaniem firmy technologiczne w rolnictwie popełniają ten sam błąd: sprzedają licencję i znikają. Tymczasem rolnik nie potrzebuje kolejnego loginu. Potrzebuje kogoś, kto:
- pomoże zebrać i uporządkować dane, które już ma,
- wytłumaczy, co oznaczają wyniki (i czego nie oznaczają),
- będzie dostępny wtedy, kiedy jest potrzebny – on demand, a nie raz na rok na szkoleniu,
- na bieżąco uzupełni system o nowe dane, np. wyniki badań gleby, a nie tylko same skany.
To trudniejszy model niż „sprzedaj i zapomnij”, bo wymaga ludzi i procesu. Ale tylko on buduje zaufanie – a w branży, która nowości przyjmuje baaardzo ostrożnie, zaufanie jest ważniejsze niż kolejna funkcja AI. Jeśli sprzedajesz rolnikom, warto, żeby ten proces był też poukładany po twojej stronie – w tym pomaga dobrze ustawiony CRM dla firmy rolniczej.
Czy mały rolnik zapłaci za software?
To pytanie, na które sam szukam najlepszej odpowiedzi. Przy średnim gospodarstwie poniżej 12 ha trudno sprzedać abonament, który kosztuje jak dobry nawóz na kilka hektarów. Widzę kilka kierunków, które mają szansę zadziałać:
- Rozwiązanie konkretnego problemu, nie „platforma do wszystkiego” – np. ewidencja zabiegów, która od 2027 r. i tak będzie obowiązkowa, plus jedna dodatkowa korzyść.
- Software jako część usługi – w pakiecie z badaniem gleby, doradztwem albo zakupem środków u dystrybutora, a nie jako osobna faktura.
- Cena dopasowana do skali – inna dla 10 ha, inna dla 500 ha.
- Człowiek obok narzędzia – doradca albo opiekun, który pomaga z danymi, kiedy rolnik tego potrzebuje.
Jedno jest pewne: rolnik zapłaci za coś, co oszczędza mu czas albo pieniądze i co rozumie. Nie zapłaci za „magiczne AI”, które nie ma na czym pracować.
Więcej tekstów o technologiach i danych w gospodarstwie znajdziesz w hubie Rolnictwo.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego wyniki badania gleby z różnych laboratoriów się różnią?
Najczęstsze przyczyny to inna metoda ekstrakcji (np. Mehlich 3 i Egner-Riehm), inne jednostki, sposób przygotowania próbki i aparatura oraz sposób jej pobrania. Wyniki porównuj tylko przy tej samej metodzie, jednostkach i podobnym terminie pobrania.
Czy wyniki metodą Mehlich 3 można porównać z wynikami Egnera-Riehma?
Nie bezpośrednio. Obie metody wyciągają z gleby różne ilości składników, więc wyniku z Mehlich 3 nie należy przykładać do tabel zasobności opracowanych dla Egnera-Riehma i odwrotnie.
Od kiedy obowiązuje elektroniczna ewidencja zabiegów ochrony roślin?
Rozporządzenie UE 2023/564 przewidywało start 1 stycznia 2026 r., ale UE pozwoliła przesunąć termin o rok. Polski rząd przyjął projekt przesuwający obowiązek na 1 stycznia 2027 r., a w Sejmie pojawiały się propozycje dalszego przesunięcia, więc termin warto sprawdzić przed sezonem.
Jakie dane w gospodarstwie warto zbierać?
Na start: pola z jednolitą numeracją, wyniki badań gleby z metodą i laboratorium, zabiegi, nawożenie i plony, a w gospodarstwach z produkcją zwierzęcą także dane o stadzie i nawozach naturalnych. Ważniejsze od narzędzia jest jedno, wspólne miejsce i stały schemat.
Czy małemu gospodarstwu opłaca się software rolniczy?
Opłaca się, gdy rozwiązuje konkretny problem, np. obowiązkową e-ewidencję, i oszczędza czas lub pieniądze. Najlepiej działa w pakiecie z usługą, np. badaniem gleby lub doradztwem, i z ceną dopasowaną do skali gospodarstwa.
Źródła
- ARiMR podała nową średnią gospodarstwa na 2026 rok – farmer.pl – dostęp: 20 października 2026
- Jest nowa średnia powierzchnia gospodarstwa w Polsce – Tygodnik Rolniczy – dostęp: 20 października 2026
- Ponad 36 proc. gospodarstw niczego nie wdraża – farmer.pl – dostęp: 20 października 2026
- Ponad 36 proc. gospodarstw nie wdraża nowych technologii – AgroNews – dostęp: 20 października 2026
- Studia i Raporty IUNG-PIB, zeszyt 48(2), 2016 – metoda Mehlich 3 w OSChR – dostęp: 20 października 2026
- Szybkość i precyzja. Badanie gleby metodą Mehlich 3 – OSChR Koszalin – dostęp: 20 października 2026
- Mehlich 3 – OSChR Olsztyn – dostęp: 20 października 2026
- Jak czytać wyniki badania gleby – AgroEkspert – dostęp: 20 października 2026
- Co pokazuje badanie gleby i jak czytać wyniki – zbadajglebe.pl – dostęp: 20 października 2026
- Ewidencja zabiegów ochrony roślin w wersji elektronicznej dopiero od 2027 roku – farmer.pl – dostęp: 20 października 2026
- Rząd zatwierdził przesunięcie obowiązku elektronicznej ewidencji zabiegów – cenyrolnicze.pl – dostęp: 20 października 2026
- Elektroniczna ewidencja zabiegów dla wszystkich od 1 stycznia 2027 r.? – Kobieta w sadzie – dostęp: 20 października 2026
Autor
Kamil Barwiński
Założyciel NomadSales
Założyciel NomadSales. Programista, który został handlowcem: zbudował sprzedaż firmy AgriTech od zera do 3 mln zł, a dziś łączy marketing, sprzedaż i oprogramowanie dla firm.





